Glavna→Categories IstorijaO Gusinju Log in

Kako sam zamalo izgubio glavu – Gusinje u proslosti

 
Nastavljamo sa ciklusom prica o Gusinju iz proslosti. Odlomak price je iz knjige “In Many Wars” by Hamliton John Maxwell

 

KAKO SAM UMALO IZGUBIO GLAVU

…- Mozda je najinteresantnijih deset minuta moga zivota bilo kada me jednom prilikom pokusao osuditi neregularni drumsko-borbeni glavnim sud i imao sve razloge da vjerujem da ce se odvajanje moje glave od mog tijela desiti, bez suvisne formalnosti ili kasnjenja. 

To je bilo u sjevernoj Albaniji u zimu 1978. Ugovor u Berlinu je potpisan a prema njegovim odlukama grad i opstina Gusinje su bili ustupljeni Crnoj Gori. Gusinje je opasno srediste Muhamedanskog fanatizma – bilo je u to vrijeme sjedeste albanske lige, muhamedanske organizacije ciji je bio cilj da se suprostavlja odlukama velikih sila, napravivsi svoju autonomiju u Albaniji i oduprijeti se silom pripajanja Gusinja u Crnu Goru. Tako su Gusinje iako je crnogorska teritorija po ugovoru, okupirali 10,000 borbenih Muslimana, dok je Crna Gora imala briblizno vojske koje su bile stacionirane samo nekoliko mila unutar njezine granice.

Drugi novinari i ja bili smo zeljni posjetiti Gusinje kako bi smo stupili u vezu sa Ligom. Putovali smo kroz snijezne planine preko planina od Skutarija kroz zemlju Rimsko-katolickog plemena Klimennte. Nik-Leka celnik plemena Klimenta bio je nas prijatelj pa smo bili sigurni da ce ovi planinski ljudi koji su u to vrijeme bili neopredijeljeni, da li bi trebali biti dio Lige ili ne, pa su tako gledali na strogu neutralnost, koristeci ju prilicno nepristrasno da odrubljuju vratove  Legionarima ili Crnogorcima koji bi dolazili nailazili, da bi pribavljali  bogato zlatom ukraseno oruzje, koje su mnogi od ovih ljudi nosili.

Opsirnije

Gusinje u proslosti

 

Postovani citaoci, nastavljamo sa objavljivanjem ciklusa prica putopisaca o Gusinju iz proslosti.

… Medjutim, postoji jos jedan klan bez cijeg spominjanja nijedna knjiga o Sjevernoj Albaniji nebi bila kompletna. To je Gusinjski klan koji je najstrasniji od svilh ljudi sa ovih prostora. On zivi u ravnici okruzen uzvisenim planinama na istocnom uglu Crne Gore.  Berlinski kongres je davao ovu zemlju Crnoj Gori i umjesto nje  takodje  dobila Albansku luku Dulcigno. Oko deset hiljada crnogoraca pod vodjstvom slavnoga vojvode Marka Drekalovica su zbrisani, nakon njihovih dotadasnjih pobjeda mocnog Turcina, oduzimajuci od njih zemlju u njihovo originalno vlasnistvo, marsirajuci na Gusinje da bi uzelli poslednji plod njihovog uspjeha. Nekoliko sati kasnije crnogorci su naisli, ne samo  ravnom sebi  nego i vise od toga. Njihovi zubi su polomljeni na ovaj zadnji orah, i njihova armija je uniscena. Nezavisnost Gusinja ide toliko daleko da oni tvrde da nisu ni Albanci. To su muškarci iz Gusinja i ne priznaju nikakav uticaj osim svog klana.  Oni ne žele dobrodošlicu strancima u njihovom gradu, i zaista se kaže da se igraju smrću koji dodju u njihovoj sredini. Prosle godine su ubili njihovog Kajmakana (ili narodnog glavara) i nijesu kaznjeni. Prelazak u njihovu sredinu je zlocin- samo je bjegunac od pravde siguran u njihovom gradu.  Klanovi, međutim, putuju daleko i široko na tržišta, vidno po njihovom nacinu odijevanja i besprekorno bijelim tkaninama.  Sa jedne strane se kaže da u roku od jednog sata od dolaska stranca u grad Gusinje,… glavni  ljudi  su se sastali, poslai su čoveka da ga detaljno prati  i puca, pre nego što je mogao da pređe granicu. Koliko je to tačno, pisac nije spreman da kaže, jer je jedan dobro poznat Turčin u Gusinju ponudio da ga odvede u Gusinje i dao svoj život kao garanciju. Pisac je bio krvo vezan sa ovi brastvom i sa tim Turcinom mladim trgovcem i takva veza je zavjet.  Sa svim ovim klanovima, jedino sredstvo za dobivanje pravih dokaza je posjećivanje lično, tek onda je moguće  govoriti s vlastima.

Opsirnije

SKOLSTVO U PLAVO-GUSINJSKOM KRAJU

 

Koliko je poznato, jedan broj građana iz ovih krajeva završio je najveći stepen obrazovanja ondašnjeg vremena. Neki od njih su zauzimali visoke položaje na Porti, ipak dva čovjeka koja su najpismenija bila u ovom kraju su: Mulla Jaho Musić „Jahja-efendija“ i Smajlje-Smaka efendija Nikočević. Mulla Jaho je bio najpismeniji čovjek u plavsko-gusinjskoj krajini u to doba. On je završio najviše škole toga doba a učio je na univerzitetima u Istanbulu i Kairu i poznavao je više stranih jezika.

 

Manastiri, crkve i džamije su bili zadugo jedina mjesta gdje se moglo nešto naučiti. Mektebi su jedno vrijeme egzistirali kao samostalne obrazovne institucije, ali su zadugo programski bili opredijeljeni samo za vjersko obrazovanje. Inače su zamjenjivali osnovne obrazovne institucije (osnovne škole).

Status osnovnih škola u tom periodu imali su “Sibijan mektebi“ ili “Mahalle mektebi”. Mekteb (Mejtef ili Mejtep) je riječ arapskog porijekla i označava mjesto gdje se stiče osnovno obrazovanje (pisanje). Učitelji u ovim školama su se zvali “Muallimi” – obično lokalne hodže, odnosno imami. U mekteb se počinjalo sa 7 godina, a sa 13-15 godina se dobijalo priznanje o sticanju osnovnog obrazovanja. Pored učenja Kur’ana, u mektebima se izučavalo još: lijepo pisanje, književnost, istorija, geografija, račun i kasnije strani jezici. Nastava se vršila na lokalnim jezicima. Dobro poznavanje turskog jezika se nije podrazumijevalo. Ali pismo koje se učilo i kojim se pisalo je bilo arapsko i tursko pismo. Petak je bio praznik.

Opsirnije

Gusinjska bogata istorija

 RASKRSNICA ŽIVOTNIH PUTEVA Gusinje – Gusinje, mali gradić na jugoistoku Crne Gore, ukliješten izmedju visokih planina Prokletija, a odnedavno opština, ima svoju bogatu i burnu prošlost. Preplitali su se na ovim prostorima sudbinski putevi ovih gorštaka, ukrštali karavani i ljudske sudbine,  civilzacije i kulture. Dugo je decenija  ovim ljudima granica krojila sudbinu sa obje strane – i crnogorske i albanske. Ali, na sreću, Gusinje je povratilo status opštine, granica sa … Opsirnije

Gusinje – grad koji je dao 4 Pase i 25 doktora nauka

 

Gusinje je mjesto smješteno u neposrednoj blizini granice sa Albanijom, na sjeveroistoku Crne Gore. Okruženo je visokim Prokletijama, a do ovog mjesta može se doći samo jednim putem. Istorija ovog mjesta veoma je bogata.

Za vrijeme Osmanske imperije, ovaj gradić koji sada broji oko 4 hiljade stanovnika, imao je značajnu ulogu u političkom, društvenom i ekonomskom životu tadašnjeg prostora Crne Gore. Gusinje je imalo 4 paše, a također ovaj kraj je imao i 11 aginskih plemena. Nakon 1912.godine, počinje iseljavanje iz ovog kraja, najprije za Tursku, a kasnije i za Evropu i Ameriku. Gusinjana danas ima u 104 države svijeta.

Sagovornik Anadolije, historičar Rizah Gruda kaže da se Gusinje ubraja u najstarije gradove južnog Sandžaka.

Opsirnije

Novinski clanak – Gusinje u pozaru 1932god.

 

1932-gusinje-u-pozaruNe tako davno prije 84 godine (1932 god.) gusinjsku carsiju je zahvatio veliki pozar o kojemu nema zvanicnih podataka jer i ako ih je bilo vjerovatno su nestali u narednom velikom pozaru 1954 godine kada je plamen progutao opstinsku arhivu u Gusinju. Oba slucaja su ostala nerazjasnjenja pod kakvim okolnostima su pozari izbili a koji su nanijeli veliku materijalnu stetu . 

STRAHOVITI POZAR U GUSINJU UNISTIO JE GLAVNU ULICU

“Gusinje, 18 Avgusta.  Ako ne od drugog, ono bar pozara, vecito su bili postedjeni nasi granicari Gusinjani  cija je sudbina cvrsto vezana za sudbinu brda.  Ziveci tako odvojeni skoro od svega, zadovoljavali su se sa onim sto imaju. Njihova varosica Gusinje je za njih i onako mala droga. Njihova trgovina je ?avantna. Kriza ili ne, to je sporedno. Samo jedan primer: pre deset godina bilo je 4 kafe za dinar kao i danas u vremenu krize, to je malo verovatno ali tacno. Opsirnije

Gusinje i Plav u proslosti

  Gusinje i Plav – Zabranjeni Evropski gradovi   Američki listovi The Sun i Omaha Sunday Bee su 28. Jula 1907. godine na cijeloj strani objavili tekst o Plavu i Gusinju nazivajući ova dva mjesta zabranjenim Evropskim gradovima. Gusinje i Plav – Zabranjeni Evropski gradovi Gusinje i Plav gradovi u koje ni jedan stranac ne moze ući živ – Stanovnici su u stalnim krvavim razmiricama. Zabranjeni gradovi Gusinje i Plav, … Opsirnije

Gusinje – raskrsnica puteva života

 U Gusinju su u davna vremena živjeli Rimljani, Kelti i Sasi, a ima i tragova postojanja drevnih Grka na ovom prostoru. U zapisima popa Dukljanina, i 11.vijeku se spominje Gusinjska župa. Za vrijeme Osmanskog carstva Gusinje je 350 godina bilo KAZA (SREZ). U tom periodu pod jurisdikcijom Gusinja, bili su Plav, Andrijevica, Berane, Rožaje, kao i djelovi kolašinske kapetanije. Prema podacima iz 18. I 19. Vijeka, Gusinje je bilo na … Opsirnije

Istorijski dogadjaji – Gusinje 1881 god.

   Engleski putopisac i kraljevski izaslanik J. J. Holland je  1880-1881 god. u svojoj knjizi opisao svoja putovanja kroz Evropu i Balkanske zemlje. U svojoj knjizi opisije i svoj put preko Albanije kako bi se domogao Gusinja i izvidio tadasnju slozenu situciju poslije odluka Berlinskog kongresa. ( Prevod sadrzi odredjene gramaticke neregularnosti kako bi zadrzao autentnticnost sadrzine teksta). … Albanska liga je čisto patriotsko udruženje, sastavljeno od svih razreda Albanaca, koji … Opsirnije

Istorijski dogadjaji – Gusinje 1879 god.

 Postovani citaoci Gusinje-info.com, za sve vas kojima nije dostupan a zelite vise znati o dogadjajima i burnoj istoriji nasih krajeva, redakcija Gusinje-info.com ce se potruditi da vam prenese prilicno obiman materijal iz stranih arhiva, sa prijevodom na vasem jeziku. Prva izvjestavanja o dogagjajima iz nasih krajeva koja se mogu pronaci putem interneta na engleskom jeziku poticu iz 18. vijeka tj. 1879 god. Zadovoljstvo nam je da vam dostvimo dio sadrzaja … Opsirnije

Nova knjiga Halilja Markisica o Gusinju

   U izdanju nevladinog udruženja “Priroda i baština“ iz Rožaja objavljena je nova knjiga mr Halila Markišića GUSINJSKA BRATSTVA KROZ STARE FOTO-ALBUME. Knjiga je oštampana u B5 formatu na 545 strane u tiražu od 500 primjeraka na kunstdruck 130 gramskom papiru u tvrdom povezu i cnobijeloj štampi. Kniga sadrži: 211 crnobijelih fotografija Gusinjana od najstarijih vremena do danas; spisak domaćinstava i članova njihovih porodica koja su živjela u Gusinju i gusinjskim selima … Opsirnije

Porijeklo Stanovnistva Plava i Gusinja

 Utemeljivaci i osnivaci danasnjeg Gusinja su Omeragici. Prvi koji je primio Islam dolaskom Turaka u ove krajeve 1455. godine je Omeraga Salja, a njegovo ime bjese Deda Salja, katolicke vjere, Albanac. Tadasnje turske vlasti dadose Omer-agi velike posjede u Gusinju i Plavu. Omer-aga imao je dva sina, Hasan-agu i Tahir-agu. Hasan-aga napravio prvu kucu iznad rijeke Grncara i osnova Omeragica mahalu u Gusinju, a njegov brat Tahir-aga osnova Omeragica mahalu … Opsirnije

Gusinjski sokaci trebaju biti širi

  OSVRT POTREBNO JE MALO VIŠE GRADJANSKE VELIKODUŠNOSTI  GUSINJE – U, nekada stara dobra vremena, svi gusinjski sokaci, bez izuzetka, bili su toliko “komotni” da su se tada dvije arabe pod utovarom mogle mimoići i da se ne “ofrnjaju”. Danas je situacija, na žalost, sasvim drugačija. Sokaci su se toliko sužili – da se jedino normalno mogu mimoići biciklisti – a dvoje putničkih vozila se mogu križati samo u par … Opsirnije

Odumiru stari zanati

 TKANJE ĆILIMA I STAZICA – DANAS KAO USPOMENA GUSINJE – Prije trideset i više godina u Gusinju je osnovan pogon ćilimre, koji se nalazio u taroj zgradi Zadruge „Aljo Hot“ na spratu – gdje se danas nalaze privatni stanovi. Radio je pogon punom prom, a u njemu zaposlene mlade tkalje njih preko pedeset. Bio je to tada unosan posao od kojeg se dobro živjelo. Za tkanim proizvodima ćilimim zvanim „gusinjski … Opsirnije

Na današnji dan 26 Februar – Gusinje je dobilo svoju opstinu

 Ideja povratka statusa opstini Gusinje je rezultat spleta okolnosti u periodu poslije sticanja nezavisnosti Crne Gore kao  i  nezadovoljstva građana gusinja prema tadašnjoj lokalnoj opštinskoj   upravi u Plavu. Pogodno tlo za ovaj projekat  iskoristila je  tadašnja uprava Mjesne zajednice u Gusinju na čelu sa Dr. Rusminom Lalicecem u koordinaciji sa dijasporom u Njujorku tj. Fondacijom za Gusinje koja je osnovana za sprovođenje između ostalih i ovog cilja u zavicaju, … Opsirnije

 

sahmanovic   Gost emisije istorijske paralele gospodin Orhan Sahmanovic predsjednik opstine Plav i clan glavnog odbora Bosnjacke stranke.
Govori o istoriji o Bosnjacima u Plavo-Gusinjskom kraju kao i o zlocinu nad Bosnjacima 1912/1913.

Gusinje nekad i sad

 GUSINJANA IMA NA SVIM KONTINENTIMA Gusinje danas – velelepne zgrade koje su zamijenile stare naherene potleuše Gusinje – Priča se kako je, u davna vremena neki turski nizam, zbunjen dolaskom u Gusinje, napisao svojima : „Ja sam u jednom mjestu, na kraju svijeta“. Za mnoge koji su ovamo dolazili poslije njega, Gusinje je odavalo utisak koji je on imao. No, Gusinjani , danas, gostu namjerniku kažu : Ne, mi smo … Opsirnije

Kratak opis Gusinja poznatog istoricara Rizaha Grude

  Gusinje je mjesto smješteno u neposrednoj blizini granice sa Albanijom, na sjeveroistoku Crne Gore. Okruženo je visokim Prokletijama, a do ovog mjesta može se doći samo jednim putem. Hstorija ovog mjesta veoma je bogata. Za vrijeme Osmanske imperije, ovaj gradić koji sada broji oko 4 hiljade stanovnika, imao je značajnu ulogu u političkom, društvenom i ekonomskom životu tadašnjeg prostora Crne Gore. Gusinje je imalo 4 paše, a također ovaj … Opsirnije